girls will be girls…

Standard

blog2

Sebelum punya anak, aku selalu berpikir bahwa pendidikan anak akan menentukan bagaimana nanti jadinya si anak. Bahwa kesukaan, pilihan dan tingkah laku anak sangat dipengaruhi oleh lingkungan, terutama oleh orang tua (dan para pendidik lainnya). Tentu ini ada benarnya, tidak ada yang akan membantah. Tapi ternyata tidak 100% benar. Ada hal-hal yang sudah ditetapkan secara alami, a la natura, dari sononya. Hal-hal yang tidak bisa diubah dengan pendidikan. Dalam bahasa keilmuan dikenal sebagai “nature vs nurture“, alias yang bawaan lahir dan yang diajarkan kemudian. Sudah diketahui juga bahwa karakter anak ternyata adalah kombinasi keduanya, bukan hanya dari yang satu atau yang lainnya.

Dulu, kalau aku melihat anak laki-laki yang menjerit-jerit, melempar barang-barang atau bahkan memukul, aku selalu berpikir: Ya ampun, seperti apa ya pendidikan di rumahnya?!? Pemikiran yang sama kalau aku melihat anak-anak perempuan super centil yang sepertinya cuma mementingkan tampak luar, tanpa “isi”. Lalu tentang mainan anak. Kelihatannya anak laki-laki cuma bermain dengan mobil-mobilan dan benda-benda teknis lain, dan anak perempuan, seperti bisa ditebak, bermain dengan boneka dan dapur-dapuran. Dulu aku selalu berpikir: Yah, pasti orang tuanya (atau orang lain) selalu memberinya mainan berjenis tertentu saja. Kalau anak perempuan tidak pernah bermain dengan mobil-mobilan atau anak laki-laki dengan boneka…yah tidak heran kalau mereka tidak mengenalnya, kan? Logis.

Soal warna juga begitu. Anak laki-laki selalu diberi warna biru, hijau atau warna-warna gelap. Sementara anak perempuan sebetulnya lebih beruntung karena bisa mengenakan semua spektrum warna, biarpun keberadaan warna tertentu (baca: merah muda) biasanya tetap mendominasi. Sekali lagi: “salah sendiri”, pikirku dulu, salah orang tua dan pendidik lainnya kalau anak laki-laki bertingkah tipikal laki-laki dan perempuan khas perempuan.

blogMungkin di titik ini ada pembaca yang bertanya-tanya: Lho, apa sih salahnya kalau anak bertingkah khas laki-laki atau perempuan? Sebetulnya nggak ada salah atau betul ya. Sadar gender (jenis kelamin) juga ada bagusnya. Yang kurang bagus itu, menurutku, kalau perbedaan gender disalahgunakan sampai mengerem perkembangan anak: “Anak laki-laki nggak boleh menangis! Anak perempuan nggak boleh memanjat pohon!” Dll dsb. Atau kalau seorang anak laki-laki sebetulnya suka dan bakat menari, tapi dilarang karena itu area perempuan, dan anak perempuan dilarang bermain sepak bola padahal dia ingin sekali. Note: Terus terang saja paragraf ini baru aku tulis belakangan, waktu aku sibuk menerjemahkan dari versi bahasa Belandanya. Karena baru saat menulis dalam bahasa Indonesia aku kepikiran tentang “masalah” ini. Budaya Asia lebih memberlakukan beda jenis kelamin. Di Belanda ada juga, tapi tidak parah. Klub sepak bola wanita sudah umum, dan orang tidak akan kaget kalau mendengar ada anak laki-laki mau ikut les balet. Hehe…

Tapi, itu semua dulu…sebelum aku punya seorang anak perempuan. Sejak awal aku sudah berniat untuk membesarkannya senetral mungkin. Dalam arti bahwa dia bakal mendapat mainan anak laki-laki juga, dan bakal mengenakan warna biru, hijau dan warna-warna gelap lainnya. Sekarang anaknya sudah makin besar dan makin mandiri. Punya keinginan sendiri dan bisa memilih sendiri. Dan apa yang kami lihat sejalan dengan bulan dan tahun yang terus berganti? Bahwa dia ternyata lebih menyukai hal-hal dan mainan khas anak perempuan! Mobil-mobilan memang kadang dia mainkan, tetapi dengan boneka kecil (tentunya boneka anak perempuan) sebagai supir, dengan membawa anjing, keranjang belanja, atau bunga-bunga di bak belakangnya. Mobil pemadam kebakaran digunakan untuk menyelamatkan kucing kecil yang tidak bisa turun dari pohon. Mobil truk panjang ditumpangi supir dan banyak boneka-boneka kecil di atasnya. Mainan dapur-dapurannya digunakan hampir tiap hari untuk menyiapkan makanan-makanan lezat. Sup adalah menu harian kami, begitu juga dengan pesta ulang tahun, tiap hari ada saja bonekanya yang berulang tahun. Cerita-cerita dongeng mulai hidup di dunia fantasinya, tapi tidak ada tempat untuk serigala jahat atau naga yang menyemburkan api. Semua harus bersikap manis, dan putri-putri negeri dongeng saat ini adalah favoritnya.

Lalu, bagaimana dengan anak-anak yang suka memukul dan melempar barang-barang? Syukur Sky tidak pernah melakukannya. Atau mungkin kami pernah mengoreksinya, tapi karena kami sendiri tidak terlalu ingat, berarti kejadiannya tidak sering. Tapi…apa yang aku amati di lingkungan sekitarku? Bahwa memang cuma sedikit anak perempuan yang brutal dan melempar benda-benda atau memukul! Aku tidak ingin menggeneralisasi ya, tapi sejauh pengamatanku ternyata memang kebanyakan anak laki-laki yang secara fisik lebih ‘berani’, kadang sampai memukul segala. Atau minimal lebih suka menghadapi konfrontasi, benda-benda yang bergerak cepat, suara-suara yang keras…lebih daripada anak perempuan. Sekali lagi, tentunya tidak semua anak laki-laki seperti itu! Aku pernah melihat Ibu-ibu yang setengah mati berusaha menenangkan anaknya yang seperti gasing berlarian kesana kemari, dan ada juga Ibu-ibu yang (tampaknya) tanpa perlu ngapa-ngapain anaknya sudah tenang-tenang saja. Baik untuk anak laki-laki maupun perempuan. Pertanyaannya tetap sama: Apakah ini juga disebabkan oleh pendidikan? Misalnya karena orang tua lebih menekankan pada anak perempuannya supaya tidak berteriak-teriak, menebar pasir atau berguling-guling di tanah? Sementara anak laki-laki dibolehkan, atau minimal lebih ditolerir? Mungkin nggak ya? Atau faktor sifat orang tuanya juga, bahwa orang tua yang kalem anaknya lebih mungkin jadi kalem juga? Atau toh sudah ditentukan dari awal waktu masih dikandung Ibu dan dipatri di gen-gen DNA-nya? Bahwa boys will be boys and girls will be girls? Satu hal yang jelas aku percayai: Untungnya kita semua berbeda, membuat dunia menjadi lebih berwarna! 🙂

***

blog1Voordat ik zelf een kindje had, dacht ik altijd dat de manier van opvoeding alles kan bepalen hoe een kind uiteindelijk gaat worden. Dat de voorkeuren, voorliefde en het gedrag van een kind sterk beïnvloedbaar is door de omgeving en vooral door de ouders (of andere opvoeders). Daar zit natuurlijk een waarheid in, daar zal niemand ontkennen. Maar er zijn blijkbaar dingen die door de natuur bepaald zijn. Dingen die je niet veranderd kunt krijgen door alleen opvoeding. In de wetenschappelijke termen bekend als “nature vs nurture“, oftewel wat is aangeboren en wat is aangeleerd. Inmiddels ook al bekend dat het eigenlijk een combinatie is van allebei, niet zozeer de ene of de andere.

Vroeger, als ik kleine jongens zag die hard schreeuwen, met dingen gooien of zelfs slaan, dacht ik: Wát voor opvoeding krijg je in Godsnaam thuis?!? Hetzelfde geldt voor jonge tuttebelletjes, meisjes die alleen over uiterlijk kunnen praten en lijken te weigeren om iets inhoudelijk te bezitten. En over speelgoed voor kinderen. Het lijkt dat jongens alleen met autootjes en andere technische dingen spelen en meisjes dus, juist, de poppen en knuffels en keukentjes. Ik dacht altijd: Tja, ze krijgen waarschijnlijk die typische dingetjes altijd van hun ouders of cadeaus van andere mensen. Als meisjes geen autootjes krijgen en jongens geen poppetjes…geen wonder dat ze dan niets anders kennen dan dat, toch? Logisch. De kleuren ook. Jongens krijgen blauw en groen en andere donkere kleuren, en meisjes hebben meer geluk om eigenlijk bijna alle spectrum van kleuren te mogen dragen, hoewel een bepaalde kleur (lees: roze) toch wel altijd dominant is. Nogmaals: de “schuld” van de ouders en mede-opvoeders dat jongens typische jongens worden, en meisjes typische meisjes. Dacht ik.

In dit punt vragen een paar lezers misschien zich af: Wat is er nou mis mee met die typische dingetjes van jongens en meisjes? Niks! Want er is geen goed of fout. Geslacht bewustzijn is goed om te hebben. Wat minder goed is, in mijn mening, als de verschillen worden misbruikt om de natuurlijke ontwikkeling van kinderen te remmen: “Jongens mogen niet huilen! Het is niet netjes als meisjes in de bomen klimmen!” Enz. Of als een jongen niet mag dansen omdat het een vrouwelijk gebied is, terwijl hij het erg leuk vindt. Of andersom, een meisje dat heel graag wil voetballen. Ik moet wel erbij zeggen dat deze paragraaf heb ik achteraf pas gevoegd, toen ik bezig was dit stukje naar het Indonesisch te vertalen. Omdat dit “probleem” van in hokjes plaatsen op basis van geslacht eigenlijk veel meer in Azië afspeelt.

Maar….dan krijg je je eigen dochtertje. Al sinds het aller begin zweer ik om haar zo neutraal mogelijk op te voeden. In de zin dat zij ook jongens speelgoed krijgt en ook de kleur blauw en groen en andere donkere kleuren. Ze wordt groter en zelfstandiger. Met eigen wil en voorkeuren. En wat zie je naarmate de maanden vorderen? Dat ze toch de meisjes-dingetjes leuker vindt! De autootjes pakt ze wel om ermee te spelen, maar dan met een poppetje er in (een meisje natuurlijk!), met een hondje of boodschappenmandje of bloemetjes achterop. De brandweerauto moet een poes uit de boom redden, de vrachtwagen wordt een bus met een chauffeur en vele andere poppetjes bovenop. De keuken wordt volop gebruikt om allerlei lekkere gerechten voor te bereiden. Soep is onze dagelijkse kost, zo ook een verjaardagspartij. Sprookjes beginnen leven te krijgen in ons huis, en nee geen boze wolf of vuurspuwende draak. Iedereen is lief en de prinsessen zijn favoriet.

En dat slaan en smijten met dingen? Gelukkig heeft Sky dat nog nooit gedaan. Of hebben we haar misschien ooit gecorrigeerd, maar omdat het ons niet bijgebleven is zal het waarschijnlijk niet vaak gebeurt. Maar wat zie ik in mijn omgeving? Dat vrijwel weinig meisjes zo brutaal zijn om met dingen te gooien of iemand te slaan! Ik wil natuurlijk niet veralgemeniseren, maar het zijn vooral toch jongens die fysiek zo ver gaan tot en met slaan aan toe. Of in ieder geval van harde(re) confrontatie, snelheid, bewegende snufjes, harde geluiden houden, meer dan bij meisjes. Nogmaals, niet allemaal natuurlijk! Ik heb wanhopige moeders gezien die proberen hun zoontjes te kalmeren, maar ook moeders die (lijkt alsof ze) niks doen maar rustige zonen hebben. Andersom geldt het ook bij meisjes. De vraag blijft: Is dit ook mede door de opvoeding? Bijvoorbeeld dat ouders meer tegen dochters zeggen dat ze niet zo hard moeten gillen of met zand strooien of van de heuvel afrollen? Terwijl zoontjes dat soort dingen meer getolereerd zijn om te doen? Zou dat kunnen? Misschien door het voorbeeld van de ouders ook? Dat rustige ouders eerder rustige dochters OF zoons hebben? Of zit het toch al vroeg bepaald door de genen? Dat boys will be boys and girls will be girls? Eén ding geloof ik in ieder geval: Gelukkig zijn we allemaal verschillen, het kleurt de wereld zo mooi! 🙂

blog3

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s